درسنامه آموزشی مطالعات اجتماعی کلاس پنجم

فرزندان راه پدران را ادامه ندادند

چنگیز، هلاکو و تیمور با حمله به ایران خرابی‌های زیادی به بار آوردند امّا جانشینان آنها راه پدران خود را ادامه ندادند. آنها پس از آشنایی با مردم ایران، تحت‌تأثیر عقاید و آداب و رسوم ایرانیان قرار گرفتند. پس، به تدریج به دین اسلام روی آوردند و مسلمان شدند. آنها همچنین سعی کردند از خشونت و ویرانگری پدرانشان فاصله بگیرند و عمران و آبادی در ایران را تشویق کنند.

وزیران ایرانی

وزیران ایرانی سعی می‌کردند مغولان را راهنمایی و هدایت کنند و راه و رسم کشورداری را به آنها بیاموزند. جانشینان چنگیز و تیمور نیز می‌دانستند که بدون راهنمایی افراد لایق و شایسته، نمی‌توانند سرزمین‌های پهناور قلمرو خود را اداره کنند. برای مثال، خواجه رشیدالدّین فضل‌اللّه همدانی از وزیران دانشمند دوره‌ی ایلخانان بود که چندین کتاب علمی نوشت و به دستور او بناهای زیادی چون مسجد، مدرسه و بیمارستان ساخته شد.

خواجه نصیرالدّین توسی نیز از مشاوران هلاکو بود که سعی می‌کرد عادت‌های زشت مغول‌ها، از جمله وحشی‌گری‌هایشان، را تغییر دهد. خواجه نصیرالدّین توسی، ریاضی‌دان و ستاره‌شناس بزرگی بود و به همّت او رصدخانه‌ی مراغه تأسیس شد.

رونق هنر و معماری

در زمان جانشینان چنگیز، هلاکو و تیمور، مردم ایران به تدریج، ویرانه‌ها را به شهرهایی آباد و پررونق تبدیل کردند و شهرنشینی را در ایران گسترش دادند. در این شهرها بناهای زیادی چون مساجد، کاروان سراها، حمّام‌ها و برج‌ها ساخته شد.

شاهرخ، پسر تیمور، برخلاف پدر خود مردی نیکوکار بود و سعی می‌کرد هر جا را که پدرش ویران کرده بود، آباد کند. او دستور داد مدارس و کتابخانه‌های بسیاری بسازند. مسجد گوهرشاد در مشهد نیز از بناهایی است که به همّت گوهرشاد، همسر شاهرخ، ساخته شد.

تعدادی از شاعران بزرگ و برجسته‌ی ایرانی یعنی عطّار نیشابوری، مولوی، سعدی، حافظ، در دوره‌های مغول و تیموری زندگی می‌کردند.